Project

Eenzaamheid in Almere

SenseGuide deed met de vrijwilligerscentrale een verkenning naar eenzaamheid in Almere: hoogwaardige beleidsinformatie met burgerparticipatie in twee weken tijd.

47% van inwoners Almere voelt zich eenzaam

Eenzaamheid in Almere: cijfers GGD 2017 (klik voor grotere weergave)

Uit een onderzoek van de GGD Flevoland in 2017 komt naar v0ren dat 47% van de inwoners van Almere zich eenzaam voelt. CMO (Centrum Maatschappelijke Ontwikkeling) Flevoland schetste al eerder de verbrokkelde aanpak van eenzaamheid en pleitte voor een meer samenhangende en doeltreffende aanpak. De huidige manieren van eenzaamheidsbestrijding zijn volgens het CMO te weinig effectief omdat het niet uit gaat van de vele verschillende oorzaken van eenzaamheid.

Eenzaamheid is een groot maatschappelijk probleem. In de eerste plaats is het een last voor de mensen die het ervaren. Maar daarnaast is er een evident verband tussen eenzaamheid en sociale en gezondheidsproblemen met allerlei vervolgschade zoals werkuitval en dus ook extra kosten voor de samenleving.

Onvoldoende integraal beeld wat eenzaamheid is

Almere kent in 2017 geen specifiek eenzaamheidsbeleid. Eenzaamheidsbestrijding verloopt aan de hand van verschillende soorten uitvoeringsbeleid, onder andere via de financiering van welzijnsorganisaties als De Schoor, VMCA en Humanitas die (generieke) programma’s hebben rondom eenzaamheid. Er wordt op verschillende vlakken en door verschillende partijen getracht eenzaamheid tegen te gaan. Het is echter een gefragmenteerde aanpak die aanbodgericht tot stand komt, vanuit wat individuele organisaties kunnen bieden.

Er is voor lokale partners een onvoldoende integraal beeld en besef voorhanden van wat eenzaamheid in Almere is en wat eenzame Almeerders nodig hebben. Dit maakt het ook lastig om een goede verbinding te leggen tussen vraag vanuit de maatschappij en aanbod vanuit de lokale partners. Om zo de oorzaken van eenzaamheid aan te pakken.

Verkenning naar eenzaamheid met vrijwilligers

VMCA is de vrijwilligers en mantelzorgers centrale Almere. Zij ontwikkelt en coördineert verschillende initiatieven met inzet van vrijwilligers en beroepskrachten gericht op het voorkomen van een sociaal isolement van kwetsbare mensen en mantelzorgers. Samen met SenseGuide is een verkenning opgezet naar eenzaamheid in Almere. Het doel was tweeledig:

• Een inhoudelijke doelstelling: meer inzicht krijgen in de problematiek van eenzaamheid in Almere om tot een goede aanpak te komen.
• Een instrumentele doelstelling: ervaring opdoen met het op grote schaal en methodisch verzamelen van narratieven vanuit bewonersperspectief met als doel om nieuwe inzichten te krijgen in sociaal complexe problematiek. Levert deze vorm van burgerparticipatie inzichten op die bruikbaar zijn voor publieke verantwoording, trendverkenning, beleidsontwikkeling en –monitoring?

Vrijwilligers komen namens de VMCA dagelijks bij kwetsbare mensen thuis. Zij zien en voelen vroegtijdig aan welke problemen en thema’s er achter de voordeur van burgers in Almere leven, waarom en waardoor deze zich voordoen. In twee weken tijd legden wij ruim 80 ervaringen van vrijwilligers op een methodische en narratieve wijze vast en genereerden hiermee gelijktijdig kwalitatieve en kwantitatieve data. De verkenning is een innovatieve manier om het informele netwerk van de VMCA te mobiliseren en nieuw sociaal kapitaal te genereren in de vorm van hoogwaardige beleidsdata.

Eenzaamheid in Almere: indicatie per wijk VMCA 2018 (klik voor grotere weergave)
Eenzaamheid in Almere: indicatie en verhalen per wijk VMCA 2018 (klik voor grotere weergave)

Inzichten

De verkenning bracht de volgende inzichten:

  • Focus op coaching van vrijwilligers: hoe kunnen zij hulpvragers stimuleren contacten aan te gaan en te onderhouden (activering). Wat werkt en wat niet?
  • Professionele coördinatie en begeleiding van vrijwilligers vergroot de effectiviteit van vrijwillige inzet.
  • De juiste match van vrijwilliger en hulpvrager is van essentieel belang.
  • Help hulpvragers over de drempel heen om de eerste stap te zetten naar nieuwe contacten en uitbreiding (of activering) van hun netwerk.
  • Focus op de belangrijkste geïdentificeerde groepen: 65+-vrouwen (45% van de eenzamen) en richt je bij 80+’ers op zingeving.
  • Bij mensen met beperkte sociale vaardigheden, een laag zelfbeeld en/of weinig zelfvertrouwen is eenzaamheid moeilijker structureel aan te pakken.

Acties naar aanleiding van de verkenning

Naar aanleiding van deze uitkomsten heeft de VMCA het volgende gedaan:

  • Workshop voor vrijwilligers ontwikkeld t.a.v. zingeving bij ouderen. Deze wordt via de Vrijwilligersacademie Almere aangeboden.
  • Training ontwikkeld voor Almeerse vrijwilligers: Hoe stimuleer je hulpvragers contacten aan te gaan en hun netwerk te versterken? Ook deze wordt aangeboden via de Vrijwilligersacademie Almere.
  • De VMCA probeert in samenwerking met de gemeente alle mensen die met pensioen gaan te interesseren voor vrijwilligerswerk, als preventief middel tegen eenzaamheid.

Lees hier het rapport van de VMCA: Verkenning VMCA eenzaamheid Almere

Evaluatie instrumentele doelstelling

Vrijwilligers en mantelzorgers zijn de ogen en oren van Almere. Zij zien en voelen vroegtijdig aan welke problemen en thema’s er in de wijken en buurten leven en waarom deze zich voordoen. De verkenning heeft aangetoond om dit informele netwerk van de VMCA snel te kunnen mobiliseren om de complexiteit van een maatschappelijk vraagstuk als eenzaamheid  in kaart te brengen en om te zetten in hoogwaardige beleidsdata. De gemeente kan hiermee inspelen op de eigen kracht van mensen en de dynamiek in de stad.

De methode brengt ook het publiek verantwoorden van gemeenschapsgeld naar een hoger niveau. In de verkenning is namelijk ook gekeken naar de effectiviteit van de inzet van vrijwilligers op het thema eenzaamheid. De uitkomsten zijn gepresenteerd in de Kwaliteitskring Publiek Verantwoorden aan de gemeente en maatschappelijke partners. Beleidsadviseurs van de gemeente Almere waren erg enthousiast over het project en de toegepaste methodiek. Ze gaven aan hiermee de maatschappelijke partners beter te kunnen ondersteunen en tot effectiever beleid te komen d.w.z. betere allocatie en verantwoording van subsidiegelden (‘Doen wat moet’).

Andere projecten